حجت‌الاسلام حسین مقدس در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «بلاغ»؛ با اشاره به مبانی علم سیاست تطبیقی و تاریخ تحولات اجتماعی ایران، اظهار داشت: اگر بپذیریم که حضور مداوم، متوالی و خودجوش مردم در خیابان‌ها به مدت بیش از ۱۰۰ شب، ذیل عنوان «معجزه انقلاب اسلامی» تحلیل شود، گزافی نگفته‌ایم. در تاریخ ایران زمین – چه دوران پیش از اسلام، چه پس از اسلام، چه حتی در مقاطع حساس خود انقلاب – سابقه ندارد مردمی برای دفاع از نظام و رهبری خود، این چنین پیاپی و با انگیزه‌ای فراحزبی در صحنه حاضر شوند.

وی افزود: این پدیده نیازمند بازتعریف نظریه «مقاومت مدنی» در ادبیات علوم سیاسی ایران است. آنچه ما شاهد آن هستیم، نه یک راهپیمایی منفعلانه، بلکه یک اراده جمعی هوشمندانه است که نشان می‌دهد پیوند مردم با نظام اسلامی از سطح علاقه‌مندی فراتر رفته و به یک التزام هستی‌شناختی بدل شده است.

انفجار نور دوم؛ تشبیهی تاریخی با بیانیه گام دوم انقلاب

این استاد دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم با یادآوری فرمایش بنیانگذار انقلاب که «انقلاب ما انفجار نور بود»، تصریح کرد: امروز نیز شاهد انفجار نوری دیگر در سطح نظام هستیم. حضور مردم از بیش از یکصد شهر کشور، عمق علاقه و اعتماد به نظام اسلامی را چنان به نمایش گذاشت که تحلیلگران غربی را هم متحیر کرد. این حضور، پاسخ عملی به نظریه‌های “پایان انقلاب‌ها” و “فرسایش سرمایه اجتماعی” است.

وی این رویداد را در امتداد بیانیه گام دوم انقلاب و تأکید رهبری بر «مردمی بودن نظام» ارزیابی کرد و گفت: مردم ثابت کردند که حافظ اصلی انقلاب‌اند، نه تماشاگر آن.

دو سوی یک حضور: دفاع مشروع و مطالبه مشروع

مقدس در مهم‌ترین بخش تحلیل خود، میان دو کارکرد متفاوت اما مرتبط از این حضور تاریخی تفکیک قائل شد: الف) کارکرد دفاعی – اعتمادآفرین که اولاً مردم با این ایستادگی، پایبندی اعتقادی، اعتماد راهبردی و وفاداری نهادی خود را به نظام و رهبری نشان دادند. این سطح از سرمایه اجتماعی، خط مقدم امنیت ملی است.

ب) کارکرد مطالبه‌گرانه – نظارت عمومی که ثانیاً همین مردم به مسئولان اجرایی نظام پیام روشنی دادند: ما از نظام دفاع می‌کنیم، اما از ناکارآمدی، بی‌تدبیری و باج‌دهی به شرایط عبور نمی‌کنیم. مردم به دنبال یک رابطه دوسویه‌ی متعهدانه هستند؛ نه رابطه عمودیِ دستوری.

نقد نظام‌مند عملکرد مسئولان؛ از تورم تا فرهنگ

این عضو هیأت علمی با استناد به داده‌های اقتصادی و گزاره‌های فرهنگی، به نقدی مستدل پرداخت که در بخش اقتصادی برخی تورم‌ها و گرانی‌ها قابلیت مدیریت و کنترل داشتند، اما کوتاهی یا ضعف در تصمیم‌گیری، هزینه آن را به مردم تحمیل کرد. حق مردم نیست که با «باج اقتصادی» مواجه شوند. اگر چالش ساختاری وجود دارد، باید شفاف به مردم گفت. مردم حاضرند برای اصل نظام مشکلات را تحمل کنند، اما نه به خاطر بی‌توجهی یا بی‌تدبیری عده‌ای.

در بخش فرهنگی و اخلاقی که ما با یک معضل جدی روبروایم: بی‌توجهی به برخی معروف‌های اخلاقی و دینی از یک سو، و روی آوردن به نابهنجاری‌های فرهنگی از سوی دیگر. این نقطه، تهدیدی خاموش برای هویت انقلاب است. متولیان فرهنگی باید همت مضاعفی برای ترویج ارزش‌ها و مقابله با انحرافات داشته باشند، در غیر این صورت، همین مردمِ مدافع، ناظر و مطالبه‌گر خواهند بود.

هشدار تاریخی: عبرت از عزل اولین رئیس‌جمهور

مقدس با یک ارجاع دقیق تاریخی، هشدار خود را روشن ساخت که فراموش نکنیم در اوایل انقلاب، اولین رئیس‌جمهور کشور با یازده میلیون رأی روی کار آمد، اما وقتی نتوانست خود را در عمل نشان دهد و پاسخگوی مطالبات باشد، همین مردم رأی‌اش را از او پس گرفتند. متولیان اجرایی امروز نیز بدانند که رأی مردمی، یک «قرارداد سیاسی متعهدانه» است، نه یک مجوز مطلق. مردم هم می‌توانند دفاع کنند، هم می‌توانند مطالبه کنند.

وی در ادامه با نگاه راهبردی به شرایط حساس کنونی، اظهار داشت: دشمنان همواره به دنبال رخنه و نفوذ میان مردم و نظام هستند. آن‌ها می‌خواهند بگویند نظام کارایی ندارد یا مردم به هم بدبین شده‌اند. اما حضور این یکصدشب، پاسخ قاطعی به آن‌ها بود. با این حال، ما در حال گذر از پیچ‌های سخت تاریخی هستیم و نیازمند همت مسئولان و هوشیاری مردم.

امیدآفرینی دانشگاهی: ظرفیت‌های مغفول مانده

این استاد دانشگاه در پایان با لحنی امیدوارانه اما مبتنی بر واقعیت، گفت: مردم ما جوانانی پاک، مؤمن و انقلابی دارند که با مشکلات دست و پنجه نرم می‌کنند، اما از نظام دل نکرده‌اند. اگر مسئولان، مشکلات را ببینند و برای حل آن‌ها اراده جدی نشان دهند، این نظام با تکیه بر آرای مردمی و اندیشه‌های بومی، قادر است تمام این پیچ‌ها را پشت سر بگذارد. مردم لیاقت زندگی شایسته و بایسته را دارند و ان‌شاالله با تداوم اعتماد متقابل، به آن خواهیم رسید.