حضرت زینب کبری(س) دختر گرامی حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س) و نوه پیامبر اکرم(ص)، یکی از برجسته‌ترین و تاثیرگذارترین شخصیت‌های تاریخ اسلام است. نقش این بانوی بزرگوار در واقعه عاشورا و وقایع پس از آن، ایشان را به شخصیتی برجسته در تاریخ صدر اسلام تبدیل می‌کند. حضرت زینب(س) در قیام عاشورا به حفظ پیام نهضت حسینی کمک کرد و به‌عنوان الگویی از پایداری و فصاحت در شرایط بحرانی مطرح شد. زندگی حضرت زینب(س) از نظر تربیت، حوادث شخصی و تاریخی و فعالیت‌های اجتماعی، مطالعه‌ای ارزشمند برای پژوهشگران تاریخ اسلام و علاقه‌مندان به سیره اهل‌ بیت(ع) محسوب می‌شود. 

در آستانه سالروز میلاد حضرت زینب(س) خبرنگار ایکنا از سمنان در این‌باره با محمداسماعیل صالحی‌زاده رئیس دانشکده علوم قرآنی شاهرود گفت‌و‌گو کرده است که در مشروح آن‌را در ادامه می‌خوانیم:

 ایکنا- اگر بخواهیم حضرت زینب(س) را به‌عنوان یک «زن تراز» در جامعه معرفی کنیم، مهم‌ترین ویژگی ایشان چیست؟

 مهم‌ترین ویژگی حضرت زینب کبری(س) ولایت‌مداری ایشان بود که در دفاع شجاعانه از اسلام و اهداف قیام امام حسین(ع) این رسالت را به نحو احسن انجام داد. حضرت به خاطر دفاع از امامت و زنده نگه‌داشتن دین اسلام از همه زندگی‌ خود گذشت و در راه تبلیغ اسلام تمام توان خود را به کار بست و مردم خفته کوفه و شام را که در شهادت امام حسین(ع) یا نقش مستقیم داشتند و یا بی‌تفاوت بودند، بیدار کرد. حضرت زینب کبری(س) امروز نیز الگوی بسیار مناسبی برای ماست؛ حضرت با شناخت امام زمان خود، دِینش را ادا کرد، ما هم باید با شناخت امام زمان خود در زمان غیبت، در راه ولایت الهی قدم برداریم و راه را گم نکنیم. 

ایکنا- نقش حضرت زینب(س) در حفظ کانون خانواده و تربیت نسل در شرایط سخت و بحرانی چگونه بود؟

 یکی از مهم‌ترین وظایف والدین، تربیت فرزندانی شایسته است. از نظر اسلام و علوم تجربی، اخلاق و عملکرد والدین از همان ابتدای انعقاد نطفه و حتی قبل از آن در روحیه فرزند موثر است. اسلام می‌گوید پدر و مادر مواظب اخلاق و رفتار خویش باشند، پدر درصدد کسب روزی حلال باشد تا مادر از غذای پاک ارتزاق نموده و فرزند از نور آن بهره‌مند شود، آرامش روانی مادر حفظ شود تا کودک در آینده دچار خشم و خشونت در رفتار نشود. مادر به کلام وحی گوش فرا دهد و از شنیدن محرمات بپرهیزد. حتی با وضو به کودک شیر دهد و بسیاری از دستورات دیگر که رعایت آن‌ها موجب می‌شود، فرزندی صالح و پاک به بار بنشیند.

حضرت زینب که خود ثمره زندگی حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه(س) است، خلقیات پسندیده این دو بزرگوار را به ارث برده و همچنین در محیطی پاک و ملکوتی و زیر نظر بهترین معلمان عالَم رشد کرده و تربیت شده است. آن حضرت شیوه‌های تربیتی مادر خود را به عنوان الگو در زندگی پیاده کرده است. زمان ظهور و شکوفایی ثمره این تربیت الهی آنجاست که فرزندان حضرت زینب(س) در واقعه کربلا به پشتیبانی از ولایت، در میدان جهاد حاضر می‌شوند و علیه دشمنان دین به مبارزه پرداخته، سرانجام در مسیر حق به فیض شهادت نائل می‌شدند. این، جز بازتاب و تأثیر تربیت و عملکرد زینب و همسرش نیست. عبدالله و حضرت زینب(س) با دادن اجازه شرکت در جنگ به فرزندان، روحیه شهادت‌طلبی و عشق به ولایت را در فرزندان خود تقویت کردند. 

ایکنا- نقش خطبه‌های حضرت زینب(س) در کوفه و شام را از منظر مدیریت افکار عمومی چگونه ارزیابی می‌کنید؟ 

حضرت زینب(س) به‌درستی تشخیص دادند که با پایان یافتن میدان نبرد نظامی، مرحله‌ای جدید آغاز شده است؛ مرحله‌ای که در آن باید با آگاهی‌بخشی، روشنگری و افشای ظلم، حقیقت را زنده نگه داشت، جمله تاریخی «ما رَاَیْتُ اِلاّ جَمیلا» حضرت زینب(س) یک واکنش احساسی نبود، بلکه تحلیلی عمیق و توحیدی از واقعه عاشورا بود که نشان می‌دهد نگاه الهی می‌تواند رنج و مصیبت را به پیروزی معنوی تبدیل کند. حضرت زینب(س) با این بیان، معیار قدرت را تغییر و نشان دادند که پیروزی واقعی در ایستادن بر حق است، نه در تکیه بر شمشیر و تخت حکومت.

خطبه‌های ایشان را می‌توان نخستین بیانیه‌های ضدتحریف در تاریخ اسلام دانست؛ خطبه‌هایی که با تکیه بر قرآن و منطق دینی، روایت ساختگی حکومت اموی را در برابر افکار عمومی فرو ریخت. درواقع، حضرت زینب(س) با استدلال و بیان روشن، قدرت حاکم را در برابر مردم به محاکمه کشاندند و فضای پیروزی ظاهری را به صحنه دفاع و عقب‌نشینی دشمن تبدیل کردند. ایکنا- حضرت زینب(س) چگونه توانستند با یک سخنرانی، روایت رسمی حکومت اموی را در مدت کوتاهی به چالش بکشند؟ حضرت زینب کبری(س) الگوی زنی را به تاریخ معرفی کردند که در عین حفظ عفاف و معنویت، در حساس‌ترین عرصه‌های اجتماعی و سیاسی نقش‌آفرین است و می‌تواند مسیر تاریخ را تغییر دهد. صبر حضرت زینب(س) صبری فعال و آگاهانه بود؛ صبری که با سکوت همراه نبود، بلکه با روشنگری، شجاعت و ایستادگی در برابر ظلم معنا پیدا می‌کرد، که در این راستا مهم‌ترین پیام حضرت زینب کبری(س) برای جامعه امروز، حساسیت نسبت به تحریف حقیقت است، چراکه اگر پیام عاشورا زنده مانده، نتیجه پیوند خون امام حسین(ع) و کلام حضرت زینب(س) است.