محمدجواد توکلی خانیکی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی، درباره لزوم بزرگداشت دهه کرامت اظهار کرد: درباره معنای کلی «کریم» باید گفت که به شخصی اطلاق می‌شود که دو ویژگی دارد. اول اینکه بدون درخواست می‌بخشد و دوم اینکه همه چیز خود را به دیگران واگذار می‌کند. از این‌رو، این واژه‌ای خاص است و لازم است بدانیم کرامت دو بخش عام و خاص دارد که معنای گفته‌شده همان مفهوم کرامت خاص الهی است که تنها ویژه اهل‌ بیت(ع) و انسان‌های بزرگی همچون حضرت معصومه(س) است.

وی با بیان اینکه بذر اولیه کرامت انسان در قرآن مطرح شده است، افزود: آیه «وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّیِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَىٰ کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِیلًا؛ به یقین فرزندان آدم را کرامت دادیم، و آنان را در خشکی و دریا بر مرکب‌هایی که در اختیارشان گذاشتیم، سوار کردیم، و به آنان از نعمت‌های پاکیزه‌ روزی بخشیدیم، وآنان را بر بسیاری از آفریده های خود برتری کامل دادیم.» بیانگر اعطای کرامت از سوی خدا به انسان است و اصل کرامت زیربنای مفاهیم اخلاقی است. درباره کرامت انسان روایات متعددی وجود دارد و فرق انسان با دیگر موجودات همین داشتن کرامت است که مبتنی بر مبانی اخلاقی وجود انسان و فطرت الهی اوست.

این پژوهشگر دینی با تأکید بر اینکه هر انسانی به همان اندازه‌ای که به آموزه‌های اخلاقی ملتزم باشد از کرامت مخصوص خود برخوردار است، تصریح کرد: کرامت منطبق بر قواعد اخلاقی است و اگر انسان ذره‌ای از رذالت‌های اخلاقی در وجود خود داشته باشد، به همان میزان از کرامت فاصله می‌گیرد. بنابراین، انسان‌ها اگر ملتزم به اخلاق الهی و قرآنی باشند، کرامت در وجودشان متجلی می‌شود. البته طبق سیره معصومین(ع)، کرامت برای انسان بما هو انسان امری ذاتی است و مقصد اصلی دین، کرامت است.

توکلی با اشاره به سخن علامه طباطبایی درباره آیه «وَلَقَد کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ...» افزود: ایشان می‌فرمایند این آیه حال عموم بشر را بیان می‌کند و نوعی کرامت عام محسوب می‌شود؛ همه انسان‌ها به نوعی از کرامت عام الهی برخوردارند. اما اگر انسانی با تقرب به خداوند و پیمودن مسیر سعادت، واجد یک سری ویژگی‌ها شود، از کرامت خاص الهی برخوردار می‌شود. از این‌رو، اهل‌ بیت(ع) به سبب این خصلت‌ها از کرامت خاص الهی برخوردارند و با دیگران تفاوت دارند.

وی ادامه داد: اهل‌ بیت(ع) قطعاً از کرامت خاص الهی برخوردار هستند؛ به‌گونه‌ای که تمام زوایای روحی و رفتارشان حاکی از بزرگ‌منشی وجودی آن‌هاست. درباره حضرت زهرا(س) نقل شده است که شخصی در مسجدی درخواستی می‌کند، اما هیچ‌کس پاسخی نمی‌دهد. سلمان فارسی این مسئله را به حضرت زهرا(س) گزارش می‌دهد و ایشان لباس خود را به وی می‌دهند تا در ازای گرو گذاشتن پیش فردی یهودی، نیاز آن شخص را با وجود نیازمند بودن شدید خود رفع کنند؛ این تنها از یک فرد کریم برمی‌آید، چراکه سیره عملی ائمه مشهود از چنین مواردی است.

این کارشناس دینی همچنین درباره پیشینه نامگذاری دهه کرامت تصریح کرد: فاصله بین سالروز ولادت حضرت معصومه(س) و امام رضا(ع) تنها ۱۰ روز است و دلیل این نامگذاری‌های معنوی آن است که انسان بتواند به برخی دستاوردها دست پیدا کند. اگر درباره این مراسم صحبت نکنیم و به آن نپردازیم، کم‌کم فراموش خواهد شد. درباره مقام والای حضرت فاطمه معصومه(س) نیز روایات متعددی نقل شده است؛ از جمله اینکه زیارت ایشان بهشت را بر انسان واجب می‌کند. همچنین بیان جایگاه بلند حضرت معصومه(س) در این زمینه ضروری است؛ آیت‌الله مرعشی نجفی، از بزرگان حوزه، مدتی چله‌نشینی می‌کنند و پس از آن امام علی(ع) را در خواب می‌بینند و از ایشان می‌خواهند قبر حضرت زهرا(س) را به وی نشان دهند، اما امام علی(ع) در خواب به وی می‌فرمایند: «اگر قبر حضرت معصومه(س) را زیارت کنی، گویا حضرت زهرا(س) را زیارت کرده‌ای.» همین خواب انگیزه‌ای برای آیت‌الله مرعشی نجفی ایجاد می‌کند تا به قم مهاجرت کنند.

توکلی در پایان در پاسخ به این پرسش که چگونه می‌توانیم از دهه کرامت بیشترین بهره را ببریم، بیان کرد: برای این کار ابتدا باید مجالس بزرگداشت و یاد اهل‌ بیت(ع) را برگزار کنیم؛ البته این کافی نیست و لازم است اقدامات دیگری از جمله گنجاندن این مطالب و قصه‌ها در کتاب‌های آموزشی مدارس و ساخت فیلم و تئاتر که مردم را به این مسیر هدایت کند انجام شود. همچنین برگزاری مسابقات در این باره می‌تواند اثرگذار باشد و در کنار این، باید همت خود را مصروف این نکته کنیم که دهه کرامت را در میان خانواده‌ها با حرکاتی برنامه‌ریزی‌شده جا بیندازیم.